Topic

ไขคำศัพท์เทคนิคของ FTSE Russell ESG Scores สำคัญแค่ไหนกับธุรกิจ (ตอนที่ 1)

Highlights

การเข้าใจความหมายและความสำคัญของแต่ละตัวชี้วัด (Keywords) เป็นก้าวแรกที่สำคัญ เพราะช่วยให้บริษัทสามารถกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ การตั้งเป้าหมาย และกระบวนการดำเนินงานด้านESG ได้อย่างตรงจุด นำไปสู่การเปิดเผยข้อมูลที่ครบถ้วนและมีประสิทธิภาพมากขึ้น
บทความนี้จะอธิบายคำศัพท์ในธีมที่บริษัทจดทะเบียนไทยถูกประเมินมากที่สุดในการประเมิน FTSE Russell ESG Scores ผ่านการยกตัวอย่างการดำเนินงานและกลยุทธ์ที่น่าสนใจจากบริษัทจดทะเบียนทั้งในไทยและต่างประเทศ เพื่อให้สามารถนำไปปรับใช้ได้จริงภายในองค์กร
บทความนี้เหมาะกับผู้อ่านที่มีความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับ FTSE Russell ESG Scores และอยากทำความเข้าใจคำศัพท์เทคนิคเพื่อให้เข้าใจความคาดหวังการประเมินเชิงลึกมากขึ้น

ทำไมการเข้าใจคำศัพท์เทคนิคจึงสำคัญไม่แพ้การเปิดเผยข้อมูลให้ครบถ้วน

FTSE Russell ESG Scores คือ การประเมินผลการดำเนินงานด้านความยั่งยืน (ESG) ของบริษัทจดทะเบียนใน 3 มิติ (Pillars) ได้แก่ สิ่งแวดล้อม (E) สังคม (S) และบรรษัทภิบาล (G) โดยแบ่งย่อยออกไปอีกทั้งหมด 14 ธีม (Themes) และตัวชี้วัดกว่า 300 ตัวชี้วัด (Indicators) จำนวนตัวชี้วัดที่แต่ละบริษัทจะได้รับการประเมินจะแตกต่างกันไปตามลักษณะธุรกิจและประเทศที่ตั้งของธุรกิจ

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา บริษัทจำนวนมากได้ลงทุน ลงแรงไปกับการพัฒนาการดำเนินงานและการเปิดเผยข้อมูลด้าน ESG เพื่อรองรับการประเมิน FTSE Russell ESG Scores อย่างไรก็ตาม บริษัทอาจจะพบว่าข้อมูลที่เปิดเผยเพิ่มขึ้นและมีรายละเอียดมากขึ้น กลับไม่ได้ส่งผลต่อคะแนนที่ดีตามที่บริษัทคาดหวัง สาเหตุหนึ่งของช่องว่างนี้ บางครั้งอาจจะไม่ได้มาจาก “การลงมือทำไม่เพียงพอ” หากแต่มาจากการ “เข้าใจคำศัพท์เทคนิคที่ใช้ประเมินไม่ตรงกัน” โดยเฉพาะคำศัพท์ที่ไม่ใช่เพียงคำจำกัดความเชิงเทคนิค แต่มีนัยของความคาดหวังเชิงกลยุทธ์ที่ต้องการเห็นการผนวกการดำเนินงานด้าน ESG เข้าไปในกระบวนการทำงาน และมีการบริหารจัดการอย่างเป็นระบบด้วย

บทความนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อช่วยให้ผู้อ่านที่มีความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับ FTSE Russell ESG Scores สามารถทำความเข้าใจคำศัพท์สำคัญผ่าน 8 ธีมหลักที่บริษัทจดทะเบียนไทยถูกประเมินมากที่สุด พร้อมตัวอย่าง การดำเนินงานจริงจากบริษัททั้งในและต่างประเทศ เพื่อให้สามารถนำไปปรับใช้ในการกำหนดนโยบาย กลยุทธ์ และการเปิดเผยข้อมูล ESG ได้อย่างตรงจุด โดยในบทความนี้จะพาท่านไปรู้จักคำศัพท์ 3 ธีมในมิติสิ่งแวดล้อมกันก่อน

Theme 1: Climate Change – จากการวัดคาร์บอนสู่การบริหารอนาคตธุรกิจ

ในธีมนี้ FTSE Russell ไม่ได้ประเมินเพียงระดับการปล่อยก๊าซเรือนกระจก แต่ให้ความสำคัญกับความสามารถของบริษัทในการบริหารจัดการความเสี่ยงและโอกาสจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศอย่างเป็นระบบ และคาดหวังให้เชื่อมโยงกับกลยุทธ์ทางธุรกิจในระยะยาวด้วย

คำศัพท์สำคัญในธีมนี้ ได้แก่ Scope 1, Scope 2 และ Scope 3 ซึ่งสะท้อนขอบเขตความรับผิดชอบของบริษัทต่อการปล่อยก๊าซเรือนกระจกทั้งทางตรงและทางอ้อมตลอดห่วงโซ่คุณค่า มีคำกล่าวอันโด่งดังที่บอกว่า “You can’t manage what you don’t measure.” เป็นคำกล่าวที่สะท้อนว่าการวัดและทำความเข้าใจ Scope อย่างถูกต้อง ช่วยให้บริษัทสามารถกำหนดขอบเขตการบริหารจัดการและการตั้งเป้าหมายได้อย่างเหมาะสม

หลังจากวัดปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกแล้ว ถัดมาเป็นคำศัพท์ที่เกี่ยวข้องกับการตั้งเป้าหมาย ได้แก่ Net Zero Emission และ Carbon Neutrality คำศัพท์ 2 คำนี้แตกต่างกันที่ “ระดับความจริงจังในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก” เนื่องจากเป้าหมาย Carbon Neutrality เน้นแค่ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) และยอมรับการ “ชดเชย” (Offset) ด้วยการซื้อคาร์บอนเครดิตมาทดแทนได้ ในขณะที่ Net Zero ครอบคลุมก๊าซเรือนกระจกทุกตัว และไม่ส่งเสริมการซื้อคาร์บอนเครดิตมาชดเชยแต่ให้เน้นที่ “การลด” (Reduction) ให้ได้มากที่สุดก่อน แล้วจึง “กำจัด” (Remove) ส่วนที่เหลืออีกเล็กน้อยผ่านกิจกรรมที่สามารถดูดซับก๊าซเรือนกระจกออกจากชั้นบรรยากาศในระยะยาว เช่น การใช้เทคโนโลยีการดักจับและจัดเก็บคาร์บอน เป็นต้น

ตัวอย่างเช่น บริษัท กรุงเทพดุสิตเวชการ จำกัด (มหาชน) หรือ “BDMS” ผู้ประกอบธุรกิจโรงพยาบาลและบริการทางการแพทย์กำหนดเป้าหมาย Net Zero ภายใน ปี 2593 โดยมีแนวทางเพื่อให้บรรลุเป้าหมายด้วยการใช้พลังงานหมุนเวียนและนวัตกรรมพลังงานคาร์บอนต่ำ พร้อมทั้งส่งเสริมให้ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียมีส่วนร่วมในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ซึ่งจะช่วยลด Scope 3 ด้วย [1] ก่อนที่BDMS จะสามารถตั้งเป้า Net Zero ได้ ก็ควรต้องเข้าใจขอบเขตการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตั้งแต่ Scope 1 – 3 ก่อนเพื่อให้รู้ว่าจะบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจกอย่างไร และเป้าหมายแบบไหนที่สอดคล้องกับการดำเนินการของบริษัท

นอกจากนี้ Scenario Analysis เป็นอีกคำสำคัญที่เน้นให้บริษัทประเมินความเสี่ยงที่เกิดจากClimate Change และวิเคราะห์ผลกระทบต่อธุรกิจในอนาคต เช่น การสร้างสถานการณ์จำลองว่าอุณหภูมิที่สูงขึ้น 2 องศาเซลเซียสอาจก่อให้เกิดภาวะน้ำท่วมและอาจส่งผลกระทบต่อธุรกิจและบริษัทควรเตรียมการรับมืออย่างไร เป็นต้น

ตัวอย่างของบริษัทที่จัดทำ Scenario Analysis คือ บริษัท เอสซีจี แพคเกจจิ้ง จำกัด (มหาชน) หรือ “SCGP” ผู้ผลิตบรรจุภัณฑ์ครบวงจร ที่วิเคราะห์ผลกระทบต่อธุรกิจจากสถานการณ์จำลองของ Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) ผ่านหลายสถานการณ์ เช่น สถานการณ์ที่โลกจะร้อนขึ้นไม่เกิน 2 องศาเซลเซียส และสูงกว่านั้น [2] การวิเคราะห์นี้ช่วยให้ SCGP ได้เห็นภาพของผลกระทบต่อธุรกิจที่แตกต่างกันออกไป และจะนำไปสู่การเตรียมแผนรับมือที่แตกต่างและครอบคลุมสถานการณ์ที่หลากหลายมากขึ้นด้วย

Theme 2: Pollution & Resources – การใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพ

ธีมนี้มุ่งประเมินความสามารถของบริษัทในการลดมลพิษและใช้ทรัพยากรอย่างมีประสิทธิภาพเพื่อลดผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม และสะท้อนถึงการบริหารต้นทุนและความสามารถในการแข่งขันในระยะยาว

Life Cycle Analysis (LCA) คือ การประเมินข้อมูลผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมที่อาจเกิดขึ้นตลอดช่วงชีวิตของสินค้านั้น ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การผลิต การขนส่ง รวมทั้งการนำไปกำจัด หรือการรีไซเคิลสินค้า ตัวอย่างเช่น LG Electronics พัฒนา Life Cycle Inventory (LCI) database [3] เพื่อเก็บข้อมูลและนำมาใช้ในการออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น

อีกหนึ่งคำที่เริ่มได้รับความสนใจคือ Shadow Pricing หรือ Shadow Costing ซึ่งหมายถึงการประเมินมูลค่าของทรัพยากรหรือผลกระทบสิ่งแวดล้อมที่ยังไม่สะท้อนอยู่ในราคาตลาด ช่วยให้บริษัทไม่ได้เห็นเพียงแค่ราคาที่เกิดจากกลไกตลาด แต่ได้เห็นต้นทุนที่แท้จริงที่รวมต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมเข้าไปด้วย เช่น บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) หรือ “PTT” ที่อยู่ในธุรกิจพลังงาน มีการประเมินต้นทุนที่เกี่ยวข้องกับมลพิษทางอากาศ การใช้น้ำ และการจัดการของเสีย โดยในปี 2567 คิดเป็นมูลค่า 934 ล้านบาท [4] ซึ่ง PTT ได้แสดงให้เห็นด้วยว่ามูลค่าที่แท้จริงขององค์กรลดลงจากยอดกำไรสุทธิหากมีการพิจารณาผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนด้วย

Theme 3: Water Security – จากการประเมินความเสี่ยงด้านน้ำ สู่การบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน

ภายใต้ธีมความมั่นคงด้านน้ำ FTSE Russell ไม่ได้ประเมินแค่ว่าบริษัทใช้น้ำมากหรือน้อย แต่กำลังประเมินว่า บริษัทเข้าใจบริบทความเสี่ยงด้านน้ำในพื้นที่ที่ดำเนินธุรกิจหรือไม่ และมีความสามารถในการบริหารจัดการความเสี่ยงนั้นอย่างเป็นระบบเพียงใด

หนึ่งในคำศัพท์สำคัญคือ Water Stress (พื้นที่ที่มีความเครียดด้านน้ำ) ซึ่งสะท้อนระดับความตึงเครียดของทรัพยากรน้ำในพื้นที่ โดยหากมีการใช้น้ำเกิน 40% จะถือว่าอยู่ในระดับความเครียดสูง ซึ่งอาจส่งผลให้บริษัทเกิดภาวะขาดแคลนน้ำ การผลิตหยุดชะงักได้

บริษัท ทีโอเอ เพ้นท์ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) หรือ “TOA” ผู้นำด้านผลิตและจำหน่ายสีทาอาคาร ใช้เครื่องมือ Aqueduct Water Risk Atlas ของสถาบันทรัพยากรโลกในการประเมิน Water Stress ของทุกโรงงานเป็นประจำทุกปี ผลลัพธ์ไม่ได้จบแค่การรายงานว่าพื้นที่ของโรงงานไหนอยู่ในพื้นที่ที่มีความเครียดน้ำสูง แต่ถูกนำไปใช้กำหนดแนวทางบริหารจัดการน้ำในระยะยาว ซึ่งสะท้อนให้เห็นการเชื่อมโยงระหว่างการนำข้อมูลที่วิเคราะห์มาใช้ประกอบการตัดสินใจเชิงกลยุทธ์อย่างแท้จริง

นอกจากนี้ การเข้าใจ Water Withdrawal (ปริมาณการดึงน้ำมาใช้) ซึ่งหมายถึงปริมาณน้ำทั้งหมดที่องค์กรนำมาใช้ ไม่ว่าจะเป็นน้ำผิวดิน น้ำใต้ดิน หรือแหล่งอื่นๆ และ Water Discharge การระบายน้ำทิ้งของปริมาณน้ำเสียหรือน้ำที่ผ่านการใช้งานแล้ว และถูกปล่อยออกไปภายนอก ก็ไม่ใช่เพียงการรายงานข้อมูลเกี่ยวกับน้ำ แต่ยังช่วยประเมินประสิทธิภาพการใช้น้ำเพื่อนำไปสู่การเข้าใจความเสี่ยงเพื่อหาทางรับมือก่อนที่จะกลายเป็นต้นทุนทางธุรกิจ

บริษัท เอสซีจี แพคเกจจิ้ง จำกัด (มหาชน) หรือ “SCGP” มีการรายงานปริมาณการดึงน้ำมาใช้ตามประเภทแหล่งน้ำ และปริมาณการระบายน้ำทิ้ง ซึ่งทำให้ SCGP เข้าใจการใช้ทรัพยากรน้ำขององค์กรและนำมาวางแนวทางการบริหารจัดการน้ำ ไม่ว่าจะเป็นการลดการใช้น้ำ ควบคู่ไปกับการบำบัดน้ำทิ้งให้ได้ตามมาตรฐาน และฟื้นฟูระบบนิเวศที่เกี่ยวข้องกับแหล่งน้ำ นอกจากนี้ SCGP ยังตั้งเป้าหมายที่ชัดเจนว่าจะลดปริมาณการดึงน้ำมาใช้ลงร้อยละ 35 ภายในปี 2568 โดยเทียบกับปีฐาน 2557 [5]

ขอทิ้งท้ายข้อคิดสำคัญให้ผู้อ่าน การประเมิน FTSE Russell ESG Scores ไม่ใช่เพียงแค่ “การเตรียมตัวสอบ เพื่อให้ได้คะแนนดีเท่านั้น” แต่ต้องเริ่มจากความเข้าใจไปสู่ “การลงมือทำจริง” และ “ทำให้เกิดได้จริง” การผนวก ESG เข้าไปเป็นส่วนหนึ่งในองค์กรอย่างแท้จริงจะช่วยให้บริษัทเห็นช่องว่างและโอกาสในพัฒนาความยั่งยืนอย่างเป็นระบบ เมื่อบริษัทเข้าใจความหมายของคำศัพท์และตัวชี้วัดได้อย่างถูกต้องก็จะสามารถนำไปวางแผนการดำเนินงานที่สอดคล้องกับกลยุทธ์ของธุรกิจ การบริหารความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นได้อย่างรอบด้าน

อย่าพลาดติดตามตอนที่ 2 ซึ่งจะพาคุณไปเจาะลึก 5 ธีมศัพท์เทคนิคสำคัญในมิติสังคมและบรรษัทภิบาลที่จะทำให้คุณเตรียมพร้อมสำหรับการประเมิน FTSE Russell ESG Scores ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

หมายเหตุ: บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลสำหรับการศึกษาในเบื้องต้นเท่านั้น มิได้มีเจตนาในการชี้นำการลงทุนแต่อย่างใด นักลงทุนควรศึกษาข้อมูลเพิ่มเติมก่อนตัดสินใจลงทุน

แหล่งอ้างอิง

[1] https://bdms.listedcompany.com/misc/sd-report/20250310-bdms-sdreport2024-th.pdf

[2] https://sustainability.scgpackaging.com/storage/documents/climate-resilience/tcfd-report-2024.pdf

[3] https://www.lg.com/content/dam/lge/global/sustainability/pdf/2024-2025_LGE_Sustainability_Report_English.pdf

[4] https://www.pttplc.com/th/Sustainability/Sustainabilitygovernance/Sustainabilitystrategy.aspx

[5] https://sustainability.scgpackaging.com/storage/downloads/sd-reports/files/sd-report-2024-th.pdf

บทความเพิ่มเติม

📍ทุกเส้นทางมุ่งหน้าสู่ Net Zero: ธุรกิจไทยจะก้าวไปถึงจุดนั้นได้อย่างไร?