Topic

ตลาดหลักทรัพย์ฯ กับเส้นทางสู่ Net Zero

(SET’s Journey towards Net Zero)

เมื่อ “โลกรวน” ไม่ใช่แค่คำเตือน แต่คือความจริงที่กระทบหลายมิติของชีวิต วิกฤตการณ์การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ได้ทวีความรุนแรงขึ้นอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นภัยคุกคามต่อระบบเศรษฐกิจ สังคม และสิ่งแวดล้อมทั่วโลก การจะอยู่รอดในภาวะวิกฤตนี้ได้ จึงจำเป็นที่ทุกภาคส่วนต้องเร่งเตรียมพร้อมรับมืออย่างรอบด้าน ทั้งในรูปแบบ "การลดผลกระทบ" (Mitigation) เพื่อชะลอความรุนแรงของปัญหา และ "การปรับตัว" (Adaptation) เพื่อให้สามารถดำเนินชีวิตและธุรกิจต่อไปได้ภายใต้บริบทที่เปลี่ยนแปลงไป

ตลาดหลักทรัพย์ฯ ตระหนักถึงความเร่งด่วนนี้เป็นอย่างดี จึงได้ประกาศเป้าหมายอันมุ่งมั่นสู่การบรรลุ "Net Zero ภายในปี ค.ศ. 2050" ซึ่งเป็นเป้าหมายที่ได้รับการรับรองจาก Science Based Targets initiative (SBTi) สอดคล้องกับเจตนารมณ์ของความตกลงปารีสในการจำกัดอุณหภูมิโลกให้สูงขึ้นไม่เกิน 1.5 องศาเซลเซียส ทั้งนี้ การดำเนินงานของตลาดหลักทรัพย์ฯ เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่ท้าทายนี้ ได้ถูกวางแผนอย่างเป็นระบบผ่าน 5 ขั้นตอนหลัก ดังนี้

การให้ความสำคัญจากผู้บริหารระดับสูง (Tone at the top) หัวใจสำคัญของการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงใดๆ ในองค์กรคือ "ทิศทางจากผู้นำ" หรือ Tone at the Top ผู้บริหารระดับสูงของตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้แสดงจุดยืนที่ชัดเจนในการเป็นผู้นำด้านการรับมือกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ โดยกำหนดทิศทางที่เอื้อให้เกิดการบูรณาการความร่วมมือจากทุกภาคส่วนในองค์กร และจัดสรรทรัพยากรที่จำเป็นอย่างเพียงพอ เพื่อให้ประเด็นนี้ถูกขับเคลื่อนอย่างจริงจังและสัมฤทธิ์ผล นอกจากนี้ เพื่อทำความเข้าใจผลกระทบอย่างรอบด้าน ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้ดำเนินการประเมิน "ประเด็นสำคัญด้านความยั่งยืน" (Sustainability Materiality Assessment) โดยพิจารณาจากทิศทางเชิงกลยุทธ์ขององค์กรร่วมกับการสัมภาษณ์เชิงลึกเพื่อรวบรวมมุมมองของผู้บริหารระดับสูงที่มีต่อประเด็นด้านความยั่งยืน ตลอดจนการวิเคราะห์ความสำคัญของแต่ละประเด็นที่มีต่อกลุ่มผู้มีส่วนได้เสียอย่างรอบด้านซึ่งผลการประเมินยืนยันว่า "การรับมือการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ" เป็นประเด็นที่มีความสำคัญในระดับสูงอย่างยิ่งต่ออนาคตขององค์กร

รูปที่ 1 แสดงผลการจัดลำดับประเด็นสำคัญด้านความยั่งยืนของตลาดหลักทรัพย์ฯ
(กราฟฟิคนี้จัดทำขึ้นก่อนวันที่ 24 ตุลาคม 2568)
การจัดตั้งคณะทำงาน (Working group) เมื่อทิศทางชัดเจนขั้นตอนถัดมาคือการสร้างกลไกขับเคลื่อนที่เปี่ยมประสิทธิภาพ ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้จัดตั้งคณะทำงานซึ่งมีผู้บริหารระดับสูงเป็นประธาน และมีตัวแทนของกลุ่มงานพัฒนาธุรกิจเพื่อความยั่งยืนเป็นเลขานุการคณะทำงานทำหน้าที่รวบรวมข้อมูลจากคณะทำงานซึ่งประกอบด้วยตัวแทนจากฝ่ายงานที่เกี่ยวข้องในทุกมิติของการบริหารจัดการประเด็นนี้ อาทิ
- ด้านการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก: หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ฝ่ายวิศวกรรม ฝ่ายเทคโนโลยีสารสนเทศ ฝ่ายจัดหา และฝ่ายนายทะเบียนหลักทรัพย์
- ด้านการบริหารความเสี่ยงและโอกาส: หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ฝ่ายกลยุทธ์ ฝ่ายบริหารความเสี่ยง และฝ่ายพัฒนาผลิตภัณฑ์
- ด้านการสร้างความตระหนักและความรู้ความเข้าใจ: หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ได้แก่ ฝ่ายทรัพยากรบุคคล
คณะทำงานนี้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อน ติดตามผล และให้ข้อเสนอแนะในการแก้ไขปัญหาต่างๆ เพื่อให้การดำเนินงานเป็นไปตามเป้าหมายที่วางไว้
การศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลปัจจุบันขององค์กร (Understand business context) เพื่อให้การบริหารจัดการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ การทำความเข้าใจบริบทปัจจุบันขององค์กรอย่างถ่องแท้จึงเป็นสิ่งจำเป็น ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้วิเคราะห์ความเสี่ยงและโอกาสที่เกี่ยวข้องกับการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ แหล่งที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง และแผนรับมือที่มีอยู่เดิม การวิเคราะห์ข้อมูลอย่างถูกต้องแม่นยำนี้เป็นรากฐานสำคัญในการกำหนดแนวทางทั้ง "การลดผลกระทบ" และ "การปรับตัว" ได้อย่างเหมาะสม

ผลจากการศึกษา พบว่าแหล่งปล่อยก๊าซเรือนกระจกหลักขององค์กรมาจากการใช้ไฟฟ้าในองค์กร (Scope 2) และการซื้อสินค้าและบริการ (Scope 3) ทำให้องค์กรเริ่มต้นวางแผนงานเพื่อลดผลกระทบจากการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ตรงจุดและมีประสิทธิภาพ ในส่วนของการปรับตัวนั้น ปัจจุบันอาคารตลาดหลักทรัพย์ฯ มีการวางแผนรับมือไว้ตั้งแต่การออกแบบให้มีความสูงกว่าพื้นถนน 1.8 เมตร และสามารถรองรับปริมาณน้ำฝนได้มากกว่า 100 มม./ชม. อีกทั้งยังออกแบบตามมาตรฐานอาคารเขียว และมีการวางแผนบริหารความต่อเนื่องทางธุรกิจ (BCP) เพื่อลดความเสียหายหากมีการเกิดภัยพิบัติ [1]
การกำหนดเป้าหมายและแผนงาน (Target & Plan Setting) ข้อมูลเชิงลึกที่ได้จากการวิเคราะห์ข้อมูลปัจจุบันขององค์กรดังขั้นตอนที่ 3 ทำให้ตลาดหลักทรัพย์ฯ สามารถทำการกำหนดเป้าหมายและแผนงานที่ชัดเจนเพื่อเป็นแผนที่นำทางสำหรับการบริหารจัดการในทิศทางที่ถูกต้อง โดยกำหนดเป้าหมายระยะสั้นในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก 42% ภายในปี 2030 และเป้าหมายระยะยาว 90% ภายในปี 2050 พร้อมทั้งสร้างสมดุลสู่ Net Zero ด้วยการกำจัดก๊าซเรือนกระจกส่วนที่เหลืออีก 10% ผ่านวิธีการที่เหมาะสมและน่าเชื่อถือ เช่น การปลูกหรือฟื้นฟูป่า นอกจากนี้ยังได้มีการวางแผนงานเพื่อบรรลุเป้าหมายในทั้ง 3 Scopes อย่างเป็นรูปธรรมดังที่แสดงในรูปที่ 2

รูปที่ 2 แสดงแผนเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero ของตลาดหลักทรัพย์ฯ
(กราฟฟิคนี้จัดทำขึ้นก่อนวันที่ 24 ตุลาคม 2568)
การดำเนินงาน (Implementation) สิ่งสำคัญที่สุดที่จะนำไปสู่การแก้ไขปัญหาการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศได้อย่างแท้จริงคือ "การลงมือปฏิบัติ" ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้ดำเนินงานตามแผนที่กำหนดไว้เพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero ทั้ง 3 Scopes โดยบูรณาการแผนงานเข้ากับการดำเนินงานปกติของฝ่ายงานที่เกี่ยวข้อง เช่น การเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานของอาคารและ Data Center การสร้างความร่วมมือกับคู่ค้าเพื่อช่วยลดก๊าซเรือนกระจก Scope 3 นอกจากนี้ยังมีการประยุกต์ใช้กลไกสำคัญเพื่อสนับสนุนการดำเนินงาน เช่น การกำหนดราคาคาร์บอนภายในองค์กร (Internal Carbon Pricing) เพื่อให้สะท้อนถึงต้นทุนในการจัดการลดก๊าซเรือนกระจก รวมถึงส่งเสริมการจัดซื้อสินค้าและบริการคาร์บอนต่ำ ซึ่งมีส่วนสำคัญในการลด Scope 3 อย่างไรก็ตาม หัวใจสำคัญของการดำเนินงานให้สำเร็จอย่างยั่งยืน คือการติดตามผลการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อประเมินและปรับปรุงแผนให้สามารถบรรลุเป้าหมายได้อย่างยั่งยืน

รูปที่ 3 แสดงสรุปขั้นตอนเพื่อบรรลุเป้าหมาย Net Zero
(กราฟฟิคนี้จัดทำขึ้นก่อนวันที่ 24 ตุลาคม 2568)

ด้วยบทบาทสำคัญในการสร้างระบบนิเวศตลาดทุนที่ยั่งยืน ตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้ดำเนินการเตรียมความพร้อมให้ผู้เกี่ยวข้องในตลาดทุนได้มีความรู้ความเข้าใจและศักยภาพรอบด้านในการรับมือกับความท้าทายนี้ ผ่านการกำหนดแนวทางที่ครอบคลุมทุกกลุ่มผู้มีส่วนได้เสีย เพื่อสนับสนุนการมุ่งสู่ธุรกิจคาร์บอนต่ำในตลาดทุนประกอบไปด้วย การเสริมสร้างทักษะและความรู้ การพัฒนาบุคลากร การประเมินด้านความยั่งยืน และการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐาน เพื่อให้เกิดการเปลี่ยนผ่านได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

เส้นทางสู่ Net Zero ของตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ไม่ได้เป็นเพียงเป้าหมายเชิงตัวเลข แต่เป็นการสะท้อนถึงความมุ่งมั่นและวิสัยทัศน์ที่กว้างไกลในการเป็นส่วนหนึ่งของการแก้ไขปัญหาวิกฤตโลกรวน การดำเนินการอย่างเป็นระบบและบูรณาการของ ตลาดหลักทรัพย์ฯ เป็นหนึ่งในฟันเฟืองที่สนับสนุนให้การรับมือกับวิกฤตโลกรวนนั้นประสบความสำเร็จ เพื่ออนาคตที่ยั่งยืนของทุกคน

สามารถรับชม SET’s Journey towards Net Zero ในรูปแบบ VDO ได้ที่ลิงค์ EP.1 และ EP.2

[1] สามารถศีกษาข้อมูลความเสี่ยงและโอกาส รวมถึงแผนรับมือของตลาดหลักทรัพย์ฯ เพิ่มเติม ได้ที่ Link